close

Вход

Log in using OpenID

embedDownload
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITE YA 12
SESOTHO PUO YA LAPENG (HL)
PAMPIRI YA 1 (P1)
PUDUNGWANA 2013
MEMORANDAMO
MATSHWAO: 70
Memorandamo ona, o na le maqephe a 9.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
2
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
POTSO YA 1
TEMA YA 1
1.1
Ba bang batswadi ba bona ba ba isitse moo sekolong e le ho leka ho ba
arohanya le metswalle e mebe/ba bang ba ba isitse hore ba bonwe hore ke
bomora kapa moradi wa semanyemanyane/ba bang ba moo hobane ba tseba
hantle seo batswadi ba ba iseditseng sona moo sekolong/ba bang ba ilo
ithuta/ba bang ba isitse ho ya bontsha moaparo wa bona o motle, o theko e
hodimo. √
(1)
1.2
E ne e le ya ho hlodisana le baithuti ba bang mona sekolong ka dithuto tseo a
neng a di etsa/tlhodisano ya mosebetsi wa sekolo/phehisano ya dithuto. √
(1)
1.3
O ne a rata tsa boithabiso, mme a na le boiphihlelo ho tsona kahoo o ne a tla
thusa Dillo ka ho hlophisa meketjana e tla thabelwa ke baithuti.√√
Ho ne ho se na molemo oo komiti e tlang ho o una ho Kami kaha o ne a
itshwere hampe a le moferefere.
(Fana ka letshwao le le leng haeba mohlahlobuwa a sa hlahisa lebaka la hore
ke ka lebaka la eng ha komiti e ne e sa tlo una molemo.)
1.4
1.5
1.6
(2)
E, ho ne ho tshwanelehile hore a tebelwe sekolong. √ Kami o ne a thibane
ditsebe/a opisa porinsepala hlooho/a tsebahala ka ho hloka boitshwaro,
haholoholo mafelong a beke/a nwa jwala/a rata ho thoba sekolong/o ne a ka
tshwaetsa baithuti ba bang ka boitshwaro bo bobe mme a ba kgelose tseleng
tse ntle/ o ne a ka diha seriti sa sekolo/o ne a etsa melato ka
makgetlokgetlo.√
Kapa
Tjhe, ho ne ho sa tshwaneleha hore a tebelwe sekolong. Ho ne ho na le
monyetla wa hore a ka fetoha ka ha a ne a ikokobetsa ha a kgalengwa/Ho ba
letsoho la modulasetulo ho ne ho ka mo fa boikarabelo/ke toka ya hae ya ho
fumana thuto/o ne a kgona ho ikobela molao haholo hara beke/o ne a ka nna
a senyehelwa ke bokamoso ba hae.
(mohopolo wa sehlooho ke hore moithuti enwa o ikokobeditse sekolong)
(2)
Mohlomong o ne a tseba hore batswadi ba tlo mo omanya ha a ka lelekwa
sekolong/o ne tshaba hore baithuti ba bang ba ne ba tla tshehisa ka yena/o
ne a tshaba ho kenya lapa labo mahlo/o ne a bona bokamoso ba hae bo
fedile/bo le lerootho/e ne e le maqiti ao a neng a a sebedisa ho qoba ho
lelekwa sekolong. √√
(2)
O ne a le tlasa kgatello ya motswalle wa hae Kami/o ne a sa batle ho swabisa
Kami/o ile a dumella ho qhekellwa ke Kami/o hlolehile ho ikemela. √
(Mohopolo wa sehlooho o hlolehile ho ikemela, ho ba le boitshepo le ho hloka
botsitso)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
(1)
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
1.7
3
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
Kwetsepe ke motho ya nang le maqiti/maqheka/leqitolo/ya nang le
bonokwane/botlokotsebe. √√
(Mohopolo wa sehlooho ke bana ba tswileng tseleng)
1.8
(2)
Motho ha a etsa ntho e itseng, haholoholo e sa lokang, mme a bona ho se
letho le mo hlahelang kapa a atleha, o ye a tswele pele ho e etsa a sa
kgathalle ditholwana/ditlamorao tsa yona. √√
(Mohopolo wa sehlooho ke hore o qala ho etsa ntho hanyane hanyane o be o
qetelle o tlwaetse ho e etsa leha e fosahetse)
Ela hloko: Ha mohlahlobuwa a fane ka sekapolelo se seng a sa hlalose a
fose; jk ho ja tlwae.
(2)
1.9
A/o ne a se a sa tshohe letho. √
(1)
1.10
Mafosi. Dillo le Kami ke baithuti ba sa mameleng melao ya sekolo ka ho
phethahala hobane ba ne ba tlola melao eo ba e behetsweng sekolong
mafelong a beke, ba ne ba nyenyelepa/ba thoba sekolong ba habile ho ya
sebakeng seo ba sa lokelang ho ya ho sona. √√
1.11
1.12
( Ha mohlahlobuwa a ngotse nnete kapa mafosi feela, a sa fane ka lebaka, a
se abelwe matshwao.)
(2)
Ke phetoho ya hore o se a na le boitshwaro bo bobe ba ho thoba sekolong/
tshebetso ya hae ha e sa le ntle/ha a sa ithuta hantle, mme o ile a ba a
fetiswa feela ha selemo se fela/O ne a se a shwele letswalo, a etsa tse sa
lokang ka bolokolohi.√
E bakilwe ke setswalle sa hae le Kami/marato a bosawana/ho tsamaya
menate ya bosiu/kgatello ya motswalle/kgahlamelo ya setswalle se sebe/a
futhumallwa ke naha, a itebala.√
(2)
Dillo o ne a isitswe sekolong se seng, mme o fihlile moo a bontsha
maikemisetso a maholo, feela ha nako e ntse e tsamaya, a ba le mekgwa e
sa lokang ya ho thoba sekolong/Metswalle e ya dihela/metswalle e sa lokang
e ka o kgelosa/thuto pele masawana morao//boitshwaro bo hlephileng bo
theola tshebetso e ntle ya baithuti/kgahlamelo e mpe ya metswalle e atisa ho
kenya batho kotsing.√√
(2)
TEMA YA 2
1.13
Setshwantshong sena baithuti ho bonahala eka ba nakong ya kgefutso kapa
sekolo se tswile kapa ba ya sekolong. E mong wa baithuti o tswa tameneng
ho ya ka dipuo tsa hae, mme e mong o ntse a mo kgalemela./E mong o
tsamaela hole le ba bang ka ha ha a batle ho thwe o tswa tameneng. √√
(Mohlahlobuwa a amahanye baithuti le tsohle tse etsahalang
setshwantshong moo)
[Motshwayi a tshwaye E LE NNGWE feela]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
(2)
Phetla
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
1.14
4
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
O ditlhong ho hlahella setshwantshong sa lesedinyana./E ka nna ya ba o
itshireleditse letsatsi./E ka nna ya ba ha a batle hore a bonwe, mohlomong o
nwele jwala le yena. √√
[Mohopolo wa sehlooho ke ho re moithuti ha a batle ho bonwa.]
1.15
(2)
Ho tshwana: Ketsahalo e tshwanang temeng tsena tse pedi ke ya hore, hara
baithuti ba hlahellang temeng tsena tse pedi ho na le ba nwang jwala/ba tlola
molao wa sekolo./ Ditemeng tsena tse pedi ho na le moo baithuti ba
eletsanang ka hore ba tshwanetse ho itshwara hantle/ba kgalemelang.
Ho fapana: Ketsahalo e fapanang ketsong ena ya ho nwa jwala, ke ya hore
temeng ya pele Dillo le Kami ba ne ba nyenyelepa ho ya nwa jwala mafelong
a beke, ha baithuti ba temeng ya bobedi, ba nwang jwala, ba bo nwa hara
beke, pepeneneng./temeng ya pele ho na le dikgarejana tseo ho buuwang ka
tsona ha temeng ya bobedi ho sa buuwe ka dikgarejana.√√
1.16
Di lokela hore di heletswe/di kwalwe kaha di hohela bana ba sekolo le ho ba
etsetsa lerata nakong eo ba lokelang ho ithuta./Ha se taba e molaong hore
ditamene di ahuwe haufi le sekolo./Ho ya ka ditokelo tsa botho, motho o na le
tokelo ya ho aha tamene ya hae moo a ratang, feela o lokela ho latela molao
o reng bana ba dikolo le ba ka tlase ho dilemo tse 18 ha ba a dumellwa ho
kena tameneng./Mapolesa a dule a lebetse ditamene tse pela dikolo hore
baithuti ba se ke ba kena.√√
(Maikutlo a baithuti a bontshang hore tamene e lokela ho kwalwa pela sekolo
a amohelwe)
1.17
(2)
(2)
E mong o hlile o tsamaela hole hore a se ke a amahanngwa le ya tswang
tameneng./E mong o kgalemela Tebang, mme o mmontsha tshitiso e
bakwang ke ditamene tse pela sekolo, ebile o ntse a lakatsa eka di ka
heletswa./E mong o ipata sefahleho hore a se ke a bonwa. √√
[Le a mang maikutlo a lemosang kotsi ya ho ya tameneng ka nako ya sekolo
a amohelwe.]
(2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:
30
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
5
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
Mehopolo e lebelletsweng
Tahi e baka mafu a mangata a ka kudisang motho. √Letahwa ha le tsebe ho fokotsa
sekgahla sa ho nwa. √Ka nako e nngwe le a pheha hore le nwele. √Le hloleha ho
robala le ho ja hantle. √Le hloleha ho itlhokomela. √Le nwa eng kapa eng eo ho
thweng e a taha. √Le hloleha ho hlokomela dikamano tsa lona. √Le sireletsa ketso ena
ka hore batho bohle ba tlo shwa. √Ha le sa nwa le a tlakatsela le ho fufulelwa.
√Boemong boo, le lokela ho eletswa sephiring, le bontshwe hore le a kgathallwa. √
(Mantswe 94)
Ka sebopeho sa dintlha
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
QOTSO
'Tahi e ka tlisa mafu a hlobaetsang a
hlolang pheko, jwalo ka lefu la sebete,
kankere/mofetshe, bolebadi, tshenyo ya
pelo le phallo ya madi. Ha o se o na le
mafu a boletsweng, bophelo ba hao bo se
bo le tlokotsing.'
'Ha a kgone ho fokotsa sekgahla seo a
nwang ka sona.'
'O pata tahi kapa a iketse eka ha a nwa.
Ha a botswa sena o a itatola.'
'… ha a qeta ha a kgone ho ja kapa ho
robala.'
'Ha a ikgathalle, o bohlaswa ha a
iqenehele le ho itlhokomela. Metsi le ona
ke bothata.'
'O inwella eng kapa eng ha feela e le tahi
…'
DINTLHA
A Tahi e baka mafu a ka kudisang
motho. √
'Ha a hlokomele lelapa. Dikamano tsa hae
le batho/basebetsimmoho ha di ntle
hohang.'
'O nwa le ha a bona hore o se a okametse
lebitla, a be a itshireletse ka hore bohle re
ntse re tla shwa ebile ba bang ba ka
bolawa ke tee.'
'Ha a tlohela tahi re mmona ka ho
thothomela, ho hatsela, lehlatso kapa ho
fufulelwa hoseng kapa ha a so ka a nwa.
'Ha o hlokomela hore motho e se e le
lehlena, buisana le yena ka boikokobetso
sephiring.'
G Le hloleha ho hlokomela/baballa
dikamano tsa lona. √
B Letahwa ha le tsebe ho fokotsa
sekgahla sa ho nwa. √
C Ka nako e nngwe le a pheha
hore le nwele.√
D Le hloleha ho robala le ho ja
hantle. √
E Le hloleha ho itlhokomela. √
F Le nwa eng kapa eng eo ho
thweng e a taha. √
H Le sireletsa ketso ena ka hore
batho bohle ba tlo shwa. √
I
Ha le sa nwa le a tlakasela le ho
fufulelwa. √
J Boemong boo, le lokela ho
eletswa
sekgukgung,
le
bontshwe hore le a kgathallwa. √
Palo ya mantswe (94).
[Hlokomela: Dintlha di 10 mona, mme ho batlwa feela tse 7]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
•
6
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
Kabo ya matshwao:
o Matshwao a 7 mabapi le dintlha tse 7 (letshwao le le leng mabapi le ntlha ya
sehlooho).
o Matshwao a 3 bakeng sa puo.
o Matshwao kaofela: 10.
•
Kabo ya matshwao a puo ha bahlahlobuwa ba sebedisitse mantswe a bona:
o Ha dintlha tse 1–3 di nepahetse: fana ka letshwao le le leng.
o Ha dintlha tse 4–5 di nepahetse fana ka matshwao a 2.
o Ha dintlha di le 6–7 di nepahetse : fana ka matshwao a 3.
•
Kabo ya matshwao a puo ha bahlahlobuwa ba sebedisitse mantswe a bona le
diqotso:
o Diqotso tse 1–3 LE dintlha tse 3–4 ka mantswe a bona: fana ka matshwao a 3.
o Diqotso tse 4–5 LE dintlha tse 2 ka mantswe a bona: fana ka matshwao a 2.
o Diqotso tse 6 LE ntlha e le nngwe ka mantswe a bona: fana ka letshwao le le
leng.
o Diqotso tse 7: se fane ka matshwao.
(7)
(3)
=10
Hlokomela tsena tse latelang:
•
•
o
o
o
o
Sebopeho:
Le ha kgutsufatso e ngotswe ka sebopeho seo e seng se boletsweng ditaelong, e
tlameha ho tshwauwa. Ha mopeleto wa lentswe o fosahetse ntlheng e
nepahetseng, sehela mopeleto oo mola ka tlase.
Palo ya mantswe:
Batshwayi ba tlameha ho nnetefatsa palo ya mantswe a sebedisitsweng.
O se ke wa hula matshwao ha eba bahlahlobuwa ba sa bontsha palo ya mantswe a
sebedisitsweng kapa ha eba palo ya mantswe a sebedisitsweng e bontshitswe ka
mokgwa o fosahetseng.
Ha palo ya mantswe e tlotswe, bala ho fihla mantsweng a 5 ka hodima palo eo ho
fanweng ka yona, ebe ha o sa bala ho tswela pele.
Ho dikgutsufatso tse kgutshwanyane empa di fupere dintlha kaofela tse hlokwang,
bahlahlobuwa ba se hulelwe matshwao.
ELA HLOKO:
Mohlahlobuwa a se ngole dikgutsufatso tsa mantswe ntle le ha eba dikgutsufatso tseo
di ne di hlahisitswe temeng. Maemong a jwalo, kgutsufatso e balwe jwalo ka lentswe
le feletseng. Mohlala wa palo ya mantswe:
SESOTHO
Polelo
Ba
dula
Maseru
Palo ya matswe
3
Batshwayi ba sebedise sekala sena ha ba aba matshwao:
Din
TP
Matshwao kaofela
7
3
10
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
10
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
7
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
KAROLO YA C: THUTAPUO LE TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3
3.1
Savlon hygiene (sesepa) /Savlon handwashes/Savlon bodywashes (Savlon
ya bohlweki kapa bophelo bo botle/Savlon ya ho hlatswa matsoho/Savlon ya
ho hlatswa mmele)√√
(Ha mohlahlobuwa a ngotse menko ya disepa tsa Savlon e jwalo ka citrus,
gentle jj o a fosa)
[Tshwaya dikarabo TSE PEDI feela]
3.2
(2)
Dihlahiswa tsa Savlon di kgona ho bolaya le ho sireletsa dikokwanahlokong/
di a hlwekisa/di boloka letlalo la hao le le foreshe/di o fa boitshepo/di boloka
letlalo.√√
[Tshwaya dikarabo TSE PEDI feela]
3.3
(2)
Sehlooho sa papatso se ngotswe ka mongolo o motenya, o sa tshwaneng le
e meng./ Sehlahiswa sona se qatsohisitswe ka ditlhaku tse kgolo./Lebitso la
sehlahiswa (SAVLON) le hlaha hohle moo mongolo o leng teng, ka mongolo
o sa lekaneng./Ho sebedisitswe le ditshwantsho tsa dihlahiswa/mengolo e
fapaneng ka botenya le boholo le mofuta/tshebediso ya mmala/ho bolela
tsohle tse ka etswang ke dihlahiswa tsena/puo e hlohlelletsang/susumetsang/
ditshelo tsa dibopeho le boholo bo fapaneng. √√
[Tshwaya dikarabo TSE PEDI feela]
3.4
(2)
Savlon ha e sa le e le sebolaya dikokwanahloko se ratwang Afrika Borwa./ Ka
lethathama lena le letjha la Savlon o ka ba le boitshepo ba ho shebana le
lefatshe o tseba hantle hore o foreshe ebile o hlwekile/Sebolaya
dikokwanahloko. √√
[Tshwaya E LE NNGWE feela ho tsena tse pedi]
3.5
(2)
E. Bahlahisi ba Savlon ba ke ke ba bua seo e seng nnete hobane ba lokela
ho sireletsa seriti sa bona ho bareki./Savlon ha e sa le e le sebolaya
dikokwanahloko se tshepilweng ka dilemo tse ngata/E fetile ditekong ya ba ya
tjhaellwa monwana ke SABS ke ka hoo e bapatswang/Di ne di ke ke tsa
bapatswa ha e le hore ha di sebetse.
KAPA
Tjhe. Ha ke na bonnete ba se bolelwang hobane ha ke eso sebedise
dihlahiswa tsa Savlon./E ka nna ya ba babapatsi ba mpa ba hohela bareki
feela ho fumana tjhelete/Ha e na letshwao la SABS kahoo ha e a feta
ditekong. √√
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
(2)
[10]
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
8
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
POTSO YA 4
4.1
Mosuwetsana o ngotse molaetsa o reng ha a batle banana ba ithwetseng ka
phaposing ya hae./Banana bohle ba tswa ka phaposing hobane ba ithwetse,
mme ha ba batlehe ka moo./Mosuwetsana o elellwa hore banana bohle ba
ithwetse./E totobatsa kgethollo baithuting ba ithwetseng./Phaposi e tletseng
baimana./Sekgahla seo banana ba imang ka sona sekolong./Kgatakelo ya
ditokelo tsa ho ithuta tsa banana ba immeng.√√
(Tshwaya e le nngwe feela)
4.2
(2)
Molao wa motheo wa naha o sireletsa banana ba ithwetseng ka tsela ya hore
ba se ke ba lelekwa, mme ba fuwe nako e lekaneng ya ho phomola./Ba na le
tokelo ya ho kgutlela sekolong ha ba se ba belehile bana ba bona./Ha
ngwana a se a atametse ho pepa ke hona a ka dulang hae/lapeng, mme
motswadi o lokela ho mo latela mosebetsi wa sekolo./Titjhere o lokela ho fa
moithuti sebaka sa ho ngola mesebetsi yohle e salletseng morao./ Ha ho se
ho ngolwa, motswadi o lokela ho ya le ngwana wa hae sekolong ho ya mo
lebela. √√
(Tshwaya e le nngwe feela)
4.3
(2)
Mantswe a re senolela maikutlo a ho makala/pherekano le ho tshoha.√ O
makaditswe le ho ferekanngwa ke hore o ne a sa lebella hore banana bana
ba ithwetse kaofela./O tshositswe ke ho lemoha hore banana bana ba
ithwetse kaofela.√
(Mohopolo wa sehlooho ke hore mosuwetsana o ne a sa lebella seo a se
bonang baneng bana, mme o bonahala a hloka thabo hohang)
4.4
4.5
Ke molaetsa wa hore e ka nna ya ba sekolo sena ke sa banana feela ke ka
hoo bashanyana ba leng siyo ka phaposing ena/Banana ba ka phaposing ena
ba ithwetse kaofela kahoo ha ho le ya mong eo molaetsa o ngotsweng
letlapeng o sa mo ameng./Mosuwetsana o hatakela ditokelo tsa banana ba
ithwetseng, mme o ba tebetse ka phaposing.√√
(2)
(2)
Setjhaba le sekolo di lokela ho lemohisa baithuti mathata a amanang le ho ba
le ngwana motho o sa le monyane dilemong, mme o sa sebetse/Ho
tshwaetswa ke mafu a tshwaetsanang a amanang le thobalano/Ho
senyehelwa ke nako le bokamoso hoo baithuti ba ka iphumanang ba
tjamelane le hona./Baeletsi ba mmuso ba bitswe ho tla buisana le banana ba
sekolong√√
(Maikutlo a mang le a mang a moithuti a nang le moelelo o utlwahalang, a
amohelwe)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Phetla
(2)
[10]
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P1
9
NSC – Memorandamo
DBE/Pudungwana 2013
POTSO YA 5
5.1
Pulane o ile a tshela poone yohle ka serotong. √
[Motshwayi a ananele dipolelo tsohle tse nepahetseng ebile di na le leakaretsi
'yohle' le sebedisitsweng ka nepo sehlopheng sa 4 le 9]
(1)
5.2
B/ha re na le boraditaba ba sebete sa ho beha tau setswetse. √
(1)
5.3
Makgotleng a mang a motse lebetlela ha le kgaohele hodima hlooho ya
monna. √√
(2)
5.4
Bana ba bafutsana ba se ba fumantshwa dithuso tse itseng ke mmuso.√√
[Motshwayi a ananele dipolelo tsohle tse nepahetseng ebile di na le lerui le sa
tshwaneng le leo ho fanweng ka lona potsong. E be polelo e felletseng. Ha e
sa fella, a ngotse lerui feela, kapa a sehelletse mola hosele, kapa a sa
sehella mola hohang a abelwe letshwao le le leng.]
(2)
5.5
Moqolotsi wa ditaba o mpolelletse√ ditaba kaofela√ di le jwalo.
(2)
5.6
Matla a ho busa a tsekwa ke balekgotla ba mekgatlo e fapaneng ya
dipolotiki./Matla a tsekwa ke balekgotla ba mekgatlo e fapaneng ya dipolotiki
a ho busa. √√
(2)
[10]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
30
70
1/--pages
Пожаловаться на содержимое документа